چرا مسواک زدن برای همه یکسان عمل نمی‌کند؟

همه ما شنیده‌ایم که روزی دو بار مسواک بزنید تا دندان‌هایتان پوسیده نشود. اما واقعیت این است که برخی افراد با وجود رعایت همین توصیه، باز هم دندان‌هایشان دچار پوسیدگی می‌شود، در حالی که برخی دیگر با حداقل بهداشت، دندان‌های سالمی دارند. پاسخ این تفاوت تا حد زیادی در ژن‌های ما نهفته است.

 علم پزشکی شخصی در دندانپزشکی به ما می‌گوید که هر فردی نقشه ژنتیکی منحصربه‌فردی دارد و همین موضوع تعیین می‌کند که چقدر در برابر پوسیدگی آسیب‌پذیر باشیم و مسواک زدن چقدر از ما محافظت میکند.پزشکی شخصی در دندانپزشکی به ما می‌آموزد که یک توصیه واحد برای همه کافی نیست.

 تفاوتهای ژنتیکی در سطح ژنهای سازنده دندانها، لثه، ترکیبات بزاق و میکروبیوم دهان از عوامل مهم در بروز پوسیدگی دندان میباشد. شناخت این تفاوتها میتواند در پیشگیری و درمان موثر کارآمد باشد. مثلاً اگر بزاق کسی خاصیت محافظتی کمتری داشته باشد، محیط دهان او برای رشد باکتری‌های پوسیدگی‌زا مناسب‌تر می‌شود.

در مقابل، برخی افراد بزاقی دارند که اسیدها را سریع‌تر خنثی می‌کند و دندان‌ها را بهتر در برابر حمله اسیدی حفظ می‌کند. یا وجود تفاوتها در برخی ژنها میتواند در تشکیل و استحکام دندانها نقش داشته باشد.

بدانیم و اقدام کنیم

پوسیدگی دندان یا کرم‌خوردگی یک بیماری چندعاملی است که در آن ژنتیک، محیط و رفتار با هم برهم‌کنش می‌کنند. باکتری‌های دهان، رژیم غذایی حاوی قند، بهداشت دهان و عوامل ژنتیکی همگی در ایجاد پوسیدگی نقش دارند. فردی که از نظر ژنتیکی مستعد پوسیدگی است، اگر پس از مصرف مواد نشاسته‌ای یا شیرین مسواک نزند، در معرض خطر بسیار بالاتری نسبت به فردی با استعداد کمتر قرار دارد. در مقابل، فردی با استعداد ژنتیکی بالا که به‌طور منظم و دو بار در روز با خمیردندان حاوی فلوراید مسواک می‌زند، می‌تواند خطر پوسیدگی خود را به‌طور چشمگیری کاهش دهد.

 پیام آخر

مسواک زدن برای همه حیاتی است، اما برای برخی افراد به دلیل ژنتیک متفاوت، از اهمیت مضاعفی برخوردار است.

دکتر «جعفر فلاحی» عضو هیات علمی گروه پزشکی مولکولی دانشکده علوم و فن آوری های نوین پزشکی شیراز